Startpagina Support-EAM

Startpagina IST

Web
Accessibility
Evaluation
Curriculum

Startpagina

Webtoegankelijkheid in Europa

Wijze waarop mensen met een functiebeperking het web gebruiken

Evaluatiemethode

Validatieprogramma en kwaliteitswaarmerk voor webtoegankelijkheid

en | de | es | fr | nl

Webtoegankelijkheid in Europa

Disclaimer

NB: Lees de volgende disclaimer aandachtig voordat u dit Curriculum of delen van het Curriculum leest of gebruikt.

Overzicht

Inleiding

De ontwikkeling van het World Wide Web begon in 1989. Terwijl het web in het begin een puur op tekst gebaseerd medium was, ontwikkelde het zich al snel en werden ook andere soorten media ondersteund (zoals afbeeldingen, video en animatie). Sindsdien is het World Wide Web uitgegroeid tot (een van de) belangrijkste informatiesystemen ter wereld dat door duizenden mensen in hun dagelijks leven wordt gebruikt. Om er voor te zorgen dat ook mensen met een functiebeperking toegang tot dit informatiesysteem hebben, is er een aantal normen en richtlijnen opgesteld waarmee het web toegankelijker wordt gemaakt voor iedereen. De behoefte aan een websysteem waarbij meer rekening wordt gehouden met mensen met een functiebeperking heeft geleid tot het ontstaan van de term "webtoegankelijkheid".

Doelstellingen

Tijdens het bestuderen van de module krijgt de lezer een overzicht van de ontstaansgeschiedenis en de huidige ontwikkelingen op het gebied van webtoegankelijkheid in Europa. Er wordt informatie gegeven over het ontstaan van het World Wide Web, de activiteiten van het World Wide Web Consortium ([W3C]), de ontwikkeling die zich momenteel voordoet in Europese lidstaten en de te volgen richtlijnen van de actieplannen eEurope 2002 ([EEUROPE-2002]), eEurope 2005 ([EEUROPE-2005]) en i2010: European Information Society 2010 ([I-2010]).

Inhoud

Korte geschiedenis

Het succes van het World Wide Web begon in 1989 met het document "Information Management: A Proposal". Het werd geschreven door Tim Berners-Lee en circuleerde voor commentaar bij CERN, de Europese organisatie voor nucleair onderzoek ([CERN]). Twee jaar later, in 1991, vond een algemene vrijgave van het WWW op centrale CERN-machines plaats. Weer twee jaar later, op 30 april 1993, verklaarden directeuren van CERN dat WWW-technologie voor iedereen vrijelijk beschikbaar zou zijn, zonder dat daar kosten voor hoefden te worden betaald aan CERN.

Het World Wide Web was oorspronkelijk een puur op tekst gebaseerd medium dat hoofdzakelijk werd gebruikt door onderzoekers en wetenschappelijk personeel. Maar toen het web meer en meer werd gebruikt als commercieel platform, werd het ontwerp en de grafische weergave steeds belangrijker. Tijdens dat proces hielden de webontwikkelaars en webdesigners zich niet altijd aan een ontwerp dat op iedereen was gericht, waardoor het web steeds minder bruikbaar, of soms zelfs ontoegankelijk, werd voor mensen met een functiebeperking.

W3C, WAI en WCAG

Opmerking: De informatie in dit hoofdstuk is afkomstig van de W3C-website ([W3C]), waarnaar we voor verdere details verwijzen.

World Wide Web Consortium

In 1994 creëerden Tim Berners-Lee en anderen het W3C als een forum voor de branche dat zich toelegde op het scheppen van consensus rond webtechnologieën. W3C's missie is om de volle potentie van het World Wide Web te realiseren door protocollen en richtlijnen te ontwikkelen die ervoor te zorgen dat het web op de lange termijn blijft groeien.

Het werk van W3C is verdeeld over vier gebieden:

Alle vier de gebieden van het W3C bevatten een aantal W3C-activiteiten die verder algemeen in groepen zijn ingedeeld:

Deze groepen, die bestaan uit deelnemers van de lidstaatorganisaties, het W3C-team, en uitgenodigde deskundigen, produceren het merendeel van de resultaten van het W3C: technische rapporten, webnormen en -richtlijnen, openbron-software, en diensten (bijvoorbeeld validatiediensten). Deze groepen zorgen ook voor de coördinatie met andere instellingen en technische gemeenschappen.

Web Accessibility Iniative

Het vierde werkgebied van het W3C, webtoegankelijkheid, wordt ten uitvoer gelegd door het Web Accessibility Initiative ([WAI]) van WC3. Deze groep hield haar eerste vergadering in mei 1997. Het doel van het WAI is om strategieën, richtlijnen en informatiebronnen te ontwikkelen om het web toegankelijk te maken voor mensen met een functiebeperking. Deze doelstelling komt ook naar voren in de volgende beroemde uitspraak van Tim Berners-Lee:

The power of the Web is in its universality. Access by everyone regardless of disability is an essential aspect.
(De kracht van het web ligt in zijn algemeenheid. Toegankelijkheid voor iedereen, onafhankelijk van handicap is een essentieel aspect.)

In samenwerking met organisaties over de hele wereld streeft het WAI naar toegankelijkheid van het web door middel van vijf primaire activiteiten:

Web Content Accessibility Guidelines

Zoals hierboven genoemd, is een van de taken van het WAI om richtlijnen te ontwikkelen voor webcontent: de Web Content Accessibility Guidelines. De versie die op dit moment door het WAI wordt aanbevolen is versie 1.0, die werd uitgegeven op 5 mei 1999.
Met de Web Content Accessibility Guidelines 1.0 ([WCAG-1.0]), die uit 14 richtlijnen met 65 ijkpunten bestaan, richt men zich op twee algemene thema's:

Er wordt nog gewerkt aan de Web Content Accessibility Guidelines 2.0 ([WCAG-2.0]). Deze richtlijnen zijn alleen als werkconcept beschikbaar en werden uitgegeven op 23 november 2005. Het concept is onderverdeeld in vier hoofdprincipes die 13 richtlijnen bevatten, die vervolgens weer in verschillende kwaliteitscriteria zijn onderverdeeld.

Ontwikkeling en activiteiten in Europa

Opmerking: De informatie in dit hoofdstuk is afkomstig van de website van de Europese Unie ([EU]), waarnaar we voor verdere details verwijzen.

Overzicht

8 december 1999
De Europese Commissie lanceert het eEuropa-initiatief door middel van de uitgave van een Communication on a Commission Initiative for the Special European Council of Lisbon, 23 and 24 March 2000: e-Europe - An Information Society For All ([EEUROPE])
(document-ID: COM(1999) 687)
19-20 juni 2000
Tijdens de vergadering van de Europese Raad in Feira kwamen de lidstaten het eEurope 2002 Action Plan ([ACTIONPLAN-2002]) overeen
(document-ID: geen)
25 september 2001
De Europese Commissie aanvaardt de Communication eEurope 2002: Accessibility of Public Web Sites and their Content ([PUBLIC])
(document-ID: COM(2001) 529)
21-22 juni 2002
Tijdens de vergadering van de Europese Raad in Sevilla wordt het eEurope 2005 Action Plan ([ACTIONPLAN-2005]) gelanceerd
(document-ID: COM(2002) 263)
1 juni 2005
De Europese Commissie lanceert een vijfjarenplan om de digitale economie te stimuleren door de uitgave van de mededeling "i2010: A European Information Society for growth and employment" ([I-2010-COM])
(document-ID: COM(2005) 229)
13 september 2005
De Europese Commissie vaardigt een Communication on eAccessibility ([EACC]) uit
(document-ID: COM(2005) 425)

Het eEurope Initiative

In december 1999 werd door de Europese Commissie een mededeling over het eEuropa-initiatief ([EEUROPE]) uitgevaardigd om ervoor te zorgen dat alle Europeanen over de voordelen van de informatiemaatschappij beschikken. De volgende tien gebieden werden vastgesteld waarvoor noodzaak tot actie bestaat:

  1. Europese jeugd binnenleiden in het digitale tijdperk
  2. Goedkopere internettoegang
  3. Snellere ontwikkeling van elektronische handel
  4. Snel internet voor onderzoekers en studenten
  5. Chipkaarten voor veilige elektronische toegang
  6. Risicokapitaal voor high-tech-MKB's (Midden- en kleinbedrijf)
  7. Deelneming aan eEuropa voor mensen met een functiebeperking
  8. Elektronische toegang tot diensten van de gezondheidszorg
  9. Intelligente transportsystemen
  10. Elektronische toegang tot overheidsdiensten

Binnen actiepunt 7 "Deelname aan eEuropa voor mensen met een functiebeperking" zijn de doelstellingen als volgt geformuleerd:

Het eEurope 2002 Action Plan

Het eEurope 2002 Action Plan ([ACTIONPLAN-2002]) werd voorbereid door de Europese Raad en de Europese Commissie voor de vergadering van de Europese Raad te Feira in juni 2002. Het doel van dit plan was ervoor te zorgen dat de doelstellingen werden gehaald die door de Europese Raad te Lissabon waren gesteld.
De 10 verschillende aandachtsgebieden die oorspronkelijk waren vastgesteld, werden beoordeeld en verzameld in drie hoofddoelen, waarvan elk een aantal subtaken bevat:

  1. Een goedkoper, sneller en veiliger internet
    1. Goedkopere en snellere toegang tot internet
    2. Snellere internettoegang voor onderzoekers en studenten
    3. Veiligheid van netwerken en chipkaarten
  2. Investeringen in mensen en deskundigheid
    1. Europese jeugd binnenleiden in het digitale tijdperk
    2. Werken in de kenniseconomie
    3. Deelname van iedereen aan de kenniseconomie
  3. Het gebruik van internet bevorderen
    1. Snellere ontwikkeling van elektronische handel
    2. Online overheid: elektronische toegang tot overheidsdiensten
    3. Online gezondheidszorg
    4. Europese digitale inhoud voor mondiale netwerken
    5. Intelligente transportsystemen

Binnen de context van webtoegankelijkheid is de subtaak "Deelname van iedereen aan de kenniseconomie" van groot belang. Voor deze subtaak zijn de volgende gedetailleerde acties binnen het actieplan vastgesteld:

Het eEurope 2005 Action Plan

Tijdens de vergadering van de Europese Raad te Barcelona, die in maart 2002 plaatsvond, werd de Commissie verzocht om een eEuropa-actieplan op te stellen dat gericht zou zijn op wijdverspreide beschikbaarheid en gebruik van breedbandnetwerken in de gehele Europese Unie voor 2005 en de ontwikkeling van internetprotocol IPv6 [...] en de beveiliging van netwerken en informatie, e-overheid, e-onderwijs, e-gezondheidszorg en e-business.

Naar aanleiding hiervan is het eEurope 2005 Action Plan ([ACTIONPLAN-2005]) gelanceerd. De doelstellingen van het actieplan zijn als volgt samengevat:

Voor 2005 moet Europa beschikken over:

en, als middel om deze diensten mogelijk te maken:

i2010 - A European Information Society for growth and employment

In juni 2005 publiceerde de Europese Commissie een mededeling die "i2010 - A European Information Society for growth and employment" ([I-2010-COM]) werd genoemd en bestond uit een vijfjarenplan om de digitale economie te bevorderen. De Commissie stelde drie prioriteiten met betrekking tot de informatiemaatschappij en het mediabeleid van Europa voor:

  1. het creëren van een enkele Europese informatieruimte waarmee een open, competitieve, interne markt voor informatiemaatschappij en media wordt gestimuleerd;
  2. het uitbreiden van innovatie en investering in ICT-onderzoek om groei en meer en betere banen te bevorderen;
  3. komen tot een volledig inclusieve Europese informatiemaatschappij waarin groei en werkgelegenheid worden gestimuleerd op een manier die consistent is met duurzame ontwikkeling en waarbij betere publieke diensten en betere leefbaarheid als prioriteit worden gesteld.

Onder de derde prioriteit is de Commissie van plan om in 2008 een "European Initiative on e-Inclusion" voor te stellen, waarin zaken als hieronder worden aangepakt:

Deze maatregelen zullen worden voorbereid met behulp van acties gericht op actieve controle, digitaal alfabetisme en onderzoek naar toegankelijke technologische oplossingen.

Beleidsrichtlijnen in verschillende landen / Risico op fragmentatie

Verschillende landen hebben al een aantal activiteiten geömplementeerd die de lidstaten in de actieplannen eEuropa 2002 en 2005 eisten. De meeste landen hebben WCAG als basis gebruikt voor het opstellen van hun lokale beleidsrichtlijnen ([POLICIES]). Toch zijn de door W3C aanbevolen richtlijnen op verschillende manieren benaderd en zelfs geïnterpreteerd, en zijn er verschillende strategieën voor implementatie ervan ontwikkeld. Dit heeft al tot fragmentatie geleid op het gebied van webtoegankelijkheid; een probleem dat Europa in de komende jaren zal moeten zien te overwinnen.

Met het Support-EAM-project is gezocht naar een mogelijke aanpak van dit probleem door middel van de ontwikkeling van een uniforme evaluatiemethode en de implementatie van een kwaliteitswaarmerk voor webtoegankelijkheid op een Europees niveau. Dit idee zal uitgebreider aan bod komen in module 4.

Zelfevaluatie

Vraag 1

Wie heeft het [en]World Wide Web[/en] uitgevonden?

Vraag 2

Wat is de rol van W3C met betrekking tot webtoegankelijkheid?
Wat zijn de activiteiten van het WAI?

Vraag 3

Welke belangrijke documenten met betrekking tot e-toegankelijkheid zijn er door de Europese Commissie gelanceerd? Welke eisen werden door de Commissie gesteld in verband met webtoegankelijkheid en de deelname van mensen met een functiebeperking aan de kenniseconomie?

Vraag 4

Waarom bestaat er een risico op fragmentatie binnen de context van webtoegankelijkheid in Europa?

Appendix

Referenties

[ACTIONPLAN-2002]
Actieplan eEuropa 2002, voorbereid door de Raad en de Europese Commissie voor de vergadering van de Europese Raad in Feira, 19-20 juni 2000
gepubliceerd op 14 juni 2000
eEurope 2002 Action Plan (PDF-versie)
[ACTIONPLAN-2005]
Actieplan eEuropa 2005, gepresenteerd met het oog op de vergadering van de Europese Raad in Sevilla, 21/22 juni 2002
gepubliceerd op 28 mei 2002
(document-ID: COM(2002) 263)
eEurope 2005 Action Plan (PDF-versie)
[CERN]
Europese organisatie voor nucleair onderzoek (Centre Européen pour la Recherche Nucleaire)
[EACC]
Mededeling van de Commissie met betrekking tot e-toegankelijkheid
gepubliceerd op 13 september 2005
(document-ID: COM(2005) 425)
Communication on "eAccessibility" (PDF-versie)
Communication on "eAccessibility" (DOC-versie)
[EEUROPE]
"eEurope: An Information Society For All", een mededeling over een initiatief van de Commissie voor de bijzondere Europese Raad van Lissabon, 23 en 24 maart 2000
gepubliceerd op 8 december 1999
(document-ID: COM(1999) 687)
eEurope: An Information Society For All
[EEUROPE-2002]
eEurope 2002: An Information Society For All
[EEUROPE-2005]
eEurope 2005: An Information Society For All
[EU]
Europese Unie
[I-2010]
i2010: European Information Society 2010
[I-2010-COM]
Mededeling van de Commissie over het i2010-initiatief
gepubliceerd op 1 juni 2005
(document-ID: COM(2005) 229)
i2010 - A European Information Society for growth and employment (DOC-versie)
[POLICIES]
Policies Relating to Web Accessibility - een door het WAI geschreven compilatie
[PUBLIC]
Mededeling van de Commissie over Accessibility of Public Web Sites and their Content
gepubliceerd op 25 september 2001
(document-ID: COM(2001) 529)
"eEurope 2002: Accessibility of Public Web Sites and their Content" (PDF-versie)
[W3C]
World Wide Web Consortium
[WAI]
Web Accessibility Initiative
[WCAG-1.0]
Web Content Accessibility Guidelines 1.0
[WCAG-2.0]
Web Content Accessibility Guidelines 2.0 Working Draft

terug naar indexpagina
verder naar volgende module