Startpagina Support-EAM

Startpagina IST

Web
Accessibility
Evaluation
Curriculum

Startpagina

Webtoegankelijkheid in Europa

Wijze waarop mensen met een functiebeperking het web gebruiken

Evaluatiemethode

Validatieprogramma en kwaliteitswaarmerk voor webtoegankelijkheid

en | de | es | fr | nl

Validatieprogramma en kwaliteitswaarmerk voor webtoegankelijkheid

Opmerking auteur: De term "certificering" wordt in de volgende documentatie overal gebruikt volgens de definitie in ISO-documenten.

Disclaimer

NB: Lees de volgende disclaimer aandachtig voordat u dit Curriculum of delen van het Curriculum leest of gebruikt.

Overzicht

Inleiding

In verschillende Europese landen hebben organisaties die werken met mensen met een functiebeperking labelling-programma's ontwikkeld op basis van tests door derden. In sommige gevallen zijn deze organisaties erkend door officiële overheidsinstellingen. Het lijkt er op dat de organisaties ook hebben voldaan aan de verwachtingen van website-eigenaars en kleine of middelgrote webbureau's. In het algemeen zijn deze initiatieven ook in de publieke opinie toegejuicht als een middel om het pad te effenen naar een maatschappij waarin meer rekening wordt gehouden met mensen met een functiebeperking. In een aantal landen zijn die organisaties bezig de mogelijkheden te bekijken om zich te houden aan certificerings- of keuringsprogramma's die door internationale normen voor certificering of keuring worden geboden.

Het probleem met deze aanpak is dat regionale programma's en een gebrek aan harmonisatie tot marktfragmentatie en hogere kosten leiden, en daarmee de voordelen van eindgebruikers worden uitgesteld. Een eerste stap in de richting van harmonisatie werd gezet door een CEN/ISSS Workshop ([CEN]) te houden over "Specifications for a Web Accessibility Conformity Assessment Scheme and a Web Accessibility Quality Mark" in het kader van het Support-EAM-project.

Doelstellingen

Het doel van deze module is om de lezer bekend te maken met het probleem van marktfragmentatie op het gebied van validatie van webtoegankelijkheid en uitleg te geven over het proces en de resultaten van bovengenoemde CEN/ISSS Workshop.

Inhoud

Achtergrond

Marktfragmentatie

Met betrekking tot webtoegankelijkheid bestaat er geen internationale norm. De Web Content Accessibility Guidelines van W3C/WAI worden echter wel door Europese landen als aanbeveling erkend. Verschillende nationale organisaties hebben, in samenwerking met belanghebbenden (webexperts, consumenten- en gebruikersorganisaties, overheden, etc.), deze aanbevelingen overgenomen in hun nationale referentiedocumenten, normen, technische regels of zelfs labels. In dit kader kunnen de volgende initiatieven bijvoorbeeld worden genoemd:

Nationale beleidsdocumenten
Bestaande kwaliteitswaarmerken

Op dit moment wordt er gewerkt met verschillende bestaande kwaliteitswaarmerken in heel Europa en in de Verenigde Staten:

Bovendien hebben verschillende landen al wetten en beleidsrichtlijnen geïmplementeerd met betrekking tot webtoegankelijkheid ([POLICIES]). Enkele daarvan verwijzen direct naar de Web Content Accessibility Guidelines van W3C/WAI ([WCAG-1.0], [WCAG-2.0]), terwijl andere zijn gebaseerd op de hierboven genoemde nationale referentiedocumenten.

Kunnen websites worden geëvalueerd en gevalideerd?

Er wordt soms wel eens aangevoerd dat websites permanent veranderen, waardoor alle evaluaties zodra deze zijn uitgevoerd direct al zijn verouderd. Naar dit punt kan op verschillende manieren worden gekeken:

Dergelijke oplossingen maken voortdurende controle en correctie mogelijk. Bij verschillende labelling-programma's voor toegankelijkheid heeft men zijn voordeel gedaan met deze oplossingen en er bij website-eigenaars en webdesigners op aangedrongen de problemen die door eindegebruikers worden gemeld op korte termijn op te lossen.

Wat is er nodig voor validatie van webtoegankelijkheid?

Toch kan met de WCAG noch met de nationale documenten zelf niet het technische instrument worden opgesteld voor het valideren van een website, omdat deze documenten niet de methoden bevatten om te bepalen of een website wel of niet voldoet aan de eisen. Kortweg moeten de volgende vragen worden beantwoord om validatie van toegankelijkheid op websites toe te passen:

Om een antwoord te vinden op het laatste van deze drie punten is in het kader van het Support-EAM-project een CEN/ISSS Workshop geïnitieerd over "Specifications for a Web Accessibility Conformity Assessment Scheme and a Web Accessibility Quality Mark" ([WS-AFNOR], [WS-CEN]). Details en resultaten van de workshop worden in het volgende hoofdstuk besproken.

CEN Workshop

Algemeen

De hierboven genoemde CEN/ISSS Workshop bood een gelegenheid om een Europese topovereenkomst op te stellen over de mate waarin veelgebruikte standaardvalidatieprogramma's in Europa van toepassing kunnen zijn op validatie van webtoegankelijkheid. Het doel van de workshop was om te komen tot een CEN Workshop Agreement (CWA) over "Specifications for a Web Accessibility Conformity Assessment Scheme and a Web Accessibility Quality Mark".

Normaal gesproken kan iedereen deelnemen aan een CEN Workshop. Het is daarom een ideale g elegenheid voor alle belanghebbenden om hun behoeften te bespreken en een gezamenlijke oplossing voor problemen te vinden. Naast de partners van het Support-EAM-project, hebben ook brancheorganisaties, research- en overheidsinstanties en ook gebruikers-/consumentenorganisaties deelgenomen aan de workshop. Alle spelers op de markt waren dus vertegenwoordigd.

Agenda vergaderingen

De deelnemers aan de workshop zijn vijf keer voor vergadering bij elkaar gekomen in respectievelijk Brussel en Parijs om de CEN Workshop Agreement te bespreken en deze verder uit te werken.

Bedrijfsplan

Tijdens de Kickoff-vergadering is het bedrijfsplan ([CEN-BP]) voor de workshop gevalideerd. In dit plan werden vier hoofdaandachtspunten vastgesteld:

  1. Specificaties voor een Europese instantie voor webtoegankelijkheidscertificering
  2. Specificaties voor de organisaties die het kwaliteitswaarmerk voor webtoegankelijkheid kunnen afgeven
  3. Specificaties voor het proces dat elke organisatie moet volgen voordat het kwaliteitswaarmerk voor webtoegankelijkheid kan worden afgegeven
  4. Specificaties voor andere good practices die organisaties moeten volgen voordat het kwaliteitswaarmerk voor webtoegankelijkheid kan worden afgegeven

Meer informatie

Meer informatie met betrekking tot de CEN Workshop over "Specifications for a Web Accessibility Conformity Assessment Scheme and a Web Accessibility Quality Mark" kunt u vinden op de workshopwebsites van CEN en AFNOR ([WS-CEN], [WS-AFNOR]).

CEN Workshop Agreement

Algemeen

Binnen de CEN Workshop zijn vier redactiegroepen opgezet om de vier hoofdpunten van het bedrijfsplan te bespreken en aanbevelingen te doen. Het werk van redactiegroepen is gebaseerd op een analyse van bestaande Europese keurmerkprogramma's en op de opmerkingen van belanghebbenden, die eventueel van toepassing kunnen zijn op het specifieke geval van webtoegankelijkheid. Er zijn drie verschillende modellen geëvalueerd, waarbij steeds bestaande normen ([ISO-17000]) in overweging zijn genomen:

Tijdens de derde vergadering zijn de resultaten van het werk van de vier redactiegroepen samengevoegd in een enkel document. Dit document is vervolgens opengesteld voor publiek commentaar gedurende een periode van 2 maanden (van 20 december 2005 tot 20 februari 2006). Nadat de publieke opmerkingen waren opgenomen in de eindvergadering, is de definitieve CEN Workshop Agreement ([CEN-WA]) gepubliceerd op MAAND DAG, JAAR.

Resultaten

Basisprincipes

Zoals hierboven vermeld zijn er drie verschillende mogelijkheden voor conformiteitsbeoordelingen voor webtoegankelijkheid geanalyseerd: inspectie, productcertificering en conformiteitsverklaring van de leverancier. Deze drie mogelijke regelingen zijn gestoeld op een gemeenschappelijke basis:

Raadpleeg voor een meer gedetailleerde beschrijving van deze basisaspecten, die alle drie de regelingen met elkaar gemeen hebben, hoofdstuk 7 van de CEN Workshop Agreement met de titel "Specifications for a European Authority for Web Accessibility Conformity Assessment" (Specificaties voor een Europese instellingen voor conformiteitsbeoordeling van webtoegankelijkheid) en hoofdstuk 8.1 met de titel "Specifications for the organisations that can issue the web accessibility quality mark - Generalities" (Specificaties voor de organisaties die het waarmerk voor webtoegankelijkheid mogen uitgeven - Algemeenheden).

De bijbehorende subhoofdstukken geven extra informatie en bieden grafische weergaven van de drie mogelijke regelingen. Zie de definitieve CWA ([CEN-WA]) voor meer informatie over de volledige regeling.

Inspectie

Organisaties die aansluitend op inspectie het waarmerk voor webtoegankelijkheid uitgeven, moeten voldoen aan de richtlijnen van ISO/IEC 17020:1998 "General criteria for the operation of various types of bodies performing inspection" (Algemene criteria voor het functioneren van verschillende soorten instellingen die inspecties uitvoeren) ([ISO-17020]).
De onderstaande afbeelding toont een grafische weergave van de regeling volgens organisaties die inspecties uitvoeren. Het geeft in het kort weer hoe de afzonderlijke spelers (EAWAC, inspectie-instelling, accreditatiestructuur en externe relaties) in geval van inspectie onderling met elkaar zijn verbonden. Raadpleeg voor meer gedetailleerde specificaties hoofdstuk 8.2 "Inspection organisations" (Inspectieorganisaties) en hoofdstuk 9.1 "Inspection" (Inspectie) van de CEN Workshop Agreement.

Regeling volgens organisaties die inspecties uitvoeren
Productcertificering

Organisaties die aansluitend op productcertificering het waarmerk voor webtoegankelijkheid uitgeven, moeten voldoen aan de richtlijnen van ISO/IEC Guide 65:1996 "General requirements for bodies operating product certification systems" (Algemene eisen voor instellingen dien productcertificatiesystemen uitvoeren) ([ISO-65]).
De onderstaande afbeelding toont een grafische weergave van de regeling volgens organisaties die certificering uitvoeren. Het geeft in het kort weer hoe de afzonderlijke spelers (EAWAC, certificeringsinstelling, accreditatiestructuur en externe relaties) in het geval van productcertificering onderling met elkaar zijn verbonden. Raadpleeg voor meer gedetailleerde specificaties hoofdstuk 8.3 "Certification organisations" (Certificeringsorganisaties) en hoofdstuk 9.2 "Certification" (Certificering) van de CEN Workshop Agreement.

Regeling volgens organisaties die certificering uitvoeren
Conformiteitsverklaring van de leverancier

De leveranciers die het waarmerk voor webtoegankelijkheid willen gebruiken in combinatie met een conformiteitsverklaring van de leverancier, moeten garanderen dat ze voldoen aan de eisen van ISO/IEC 17050-1:2004 "Conformity assessment - Supplier's declaration of conformity - Part 1: General requirements" (Conformiteitsbeoordeling - Leveranciersverklaring van conformiteit - Deel 1: Algemene eisen) ([ISO-17050-1]) en ISO/IEC 17050-2:2004 "Conformity assessment - Supplier's declaration of conformity - Part 2: Supporting documentation" (Conformiteitsbeoordeling - Leveranciersverklaring van conformiteit - Deel 2: Ondersteunende documentatie) ([ISO-17050-2]).
De onderstaande afbeelding toont een grafische weergave van de regeling volgens organisaties die conformiteitsverklaringen van leveranciers uitvoeren. Het geeft in het kort weer hoe de afzonderlijke spelers (EAWAC, leverancier, externe relaties) onderling met elkaar zijn verbonden in het geval van een conformiteitsverklaring van de leverancier. Raadpleeg voor meer gedetailleerde specificaties hoofdstuk 8.4 en 9.1 van de CEN Workshop Agreement, beide met de titel "Supplier's declaration of conformity" (Conformiteitsverklaring van leverancier).

Regeling volgens leveranciers die het waarmerk voor webtoegankelijkheid gebruiken

Zelfevaluatie

Vraag 1

Welke van de onderstaande labels is geen bestaand Europees label?

  1. AccessiWeb
  2. BlindSurfer
  3. Drempelvrij.nl
  4. See it through

Vraag 2

Welke van de onderstaande verklaringen over CEN Workshops is juist?

  1. Door middel van een CEN Workshop wordt een norm opgesteld.
  2. Het doel van een CEN Workshop is om tot een CEN Workshop Agreement (CWA) te komen.
  3. Alleen belanghebbenden uit de branche mogen aan een CEN Workshop deelnemen.
  4. Voordat de definitieve CWA wordt gepubliceerd, is er een periode van 3 maanden waarin publiek commentaar kan worden gegeven.

Vraag 3

Welke van de onderstaande mogelijkheden voor het uitvoeren van conformiteitsbeoordeling van webtoegankelijkheid vallen onder de regeling die in de CWA wordt voorgelegd?

  1. Productcertificering
  2. Conformiteitsverklaring van leverancier
  3. Inspectie
  4. Al het bovenstaande

Referenties

References

[CEN]
Algemene informatie over CEN/ISSS Workshops
[CEN-BP]
CEN Workshop Bedrijfsplan (PDF)
[CEN-WA]
Definitieve CEN Workshop Agreement (DOC)
[ISO-17000]
ISO/IEC 17000:2004 - Conformiteitsonderzoek - Woordenlijst en algemene principes
[ISO-17020]
ISO/IEC 17020:1998 - Algemene criteria voor het functioneren van verschillende soorten instellingen die keuringen uitvoeren(EN ISO/IEC 17020:2004, voorheen EN45004)
[ISO-17050-1]
ISO/IEC 17050-1:2004 - Conformiteitsbeoordeling - Conformiteitsverklaring van de leverancier - Deel 1: Algemene eisen (voorheen EN45014)
[ISO-17050-2]
ISO/IEC 17050-2:2004 - Conformiteitsbeoordeling - Conformiteitsverklaring van de leverancier - Deel 2: Ondersteunende documentatie (voorheen EN45014)
[ISO-65]
ISO/IEC Guide 65:1996 - Algemene eisen voor instellingen die productcertificatiesystemen uitvoeren (DIN EN 45011:1998)
[LABEL-BE]
BlindSurfer, België
[LABEL-ES]
Sello de Accesibilidad Technosite, Spanje
[LABEL-FR]
AccessiWeb, France
[LABEL-IE]
Excellence through Accessibility Award, Ierland
[LABEL-IT]
Accessibility Mark, Italië
[LABEL-NL]
Drempelvrij.nl, The Nederland
[LABEL-UK]
See it Right, Verenigd Koninkrijk
[LABEL-US1]
NCAM, VS
[LABEL-US2]
Nonvisual Accessibility Web Certification Seal, VS
[LABEL-W-MARK]
W-Mark, Ierland, Verenigd Koninkrijk, VS, Australië
[NORMDOC-ES]
Aplicaciones informáticas para personas con discapacidad. Requisitos de accesibilidad para contenidos en la Web.
[NORMDOC-FR]
Référentiel accessibilité des services Internet de l'administration française
[NORMDOC-IT]
Requisiti tecnici e i diversi livelli per l'accessibilità agli strumenti informatici
[NORMDOC-NL]
Waarmerk drempelvrij.nl, normatief document
[NORMDOC-UK]
P.A.S. 78 - Guide to Good Practice in Commissioning Accessible Websites
[POLICIES]
Policies Relating to Web Accessibility - een door het WAI geschreven compilatie
[WCAG-1.0]
Web Content Accessibility Guidelines 1.0
[WCAG-2.0]
Web Content Accessibility Guidelines 2.0 werkconcept
[WS-AFNOR]
Workshopwebsite op AFNOR-site
[WS-CEN]
Workshopwebsite op CEN-site

terug naar indexpagina